Wszczęcie i przebieg postępowania rejestrowego

Zarząd jest obowiązany – po zaistnieniu przesłanek zgłoszenia spółki do rejestracji – złożyć we właściwym sądzie rejestrowym wniosek o wpis spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do rejestru przedsiębiorców (art. 164 § 1 k.s.h). Zarząd nie może uchylić się od tego obowiązku, a odpowiedzialności w przypadku zaniechania tej czynności była mowa w rozdziale II „Odpowiedzialność osób działających w imieniu spółki przed rejestracją”. W razie nie zgłoszenia zawiązania spółki z o.o. do sądu rejestrowego w ciągu 6 miesięcy od dnia zawarcia umowy spółki, lub jeśli postanowienie sądu odmawiające zarejestrowania stało się prawomocne, umowa spółki ulega rozwiązaniu (art. 169 k.s.h.) o czym była już mowa. Od wniosku o zarejestrowanie spółki w rejestrze przedsiębiorców pobierany jest wpis stały w wysokości 1000 zł.(§ 45ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych).

Wpis spółki z o.o. do rejestru jest wpisem obligatoryjnym i konstytutywnym, w tym momencie powstaje spółka z o.o. jako osoba prawna. Jednak sąd nie może przymusić do dokonania tej czynności.

Złożenie na urzędowym formularzu wniosku o wpis rozpoczyna postępowanie rejestrowe, w którym uczestniczy sąd rejestrowy, wnioskodawca, czyli podmiot wpisywany do rejestru, który jest reprezentowany przez zarząd, uczestnicy i ewentualnie podmioty pomocnicze sądu rejestrowego.

Zgłoszenia zawiązania spółki celem wpisu do rejestru przedsiębiorców muszą dokonać wszyscy członkowie zarządu, a nie ich określona liczba wymagana do reprezentowania spółki (art. 205 k.s.h.). Regulacja ta stanowi novum w k.s.h., gdzie w art. 19 zawarto unormowanie zgodnie, z którą złożenie podpisów przez wszystkich członków zarządu pod dokumentem wystawionym przez spółkę jest wymagane tylko w przypadku gdy ustawa tak stanowi. W interesującym nas zakresie przepis art. 164§ 1 zd.2 stanowi, iż „wniosek o wpis spółki do rejestru podpisują wszyscy członkowie zarządu”.

Wniosek o wpis do rejestru składa się na urzędowym formularzu (art. 19 ustawy o KRS). Zgłoszenie spółki z o.o. do sądu rejestrowego powinno, zgodnie z art. 166§ 1 k.s.h., zawierać: firmę, siedzibę i adres spółki, przedmiot działalności spółki, wysokość kapitału zakładowego, określenie czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział, nazwiska, imiona i adresy członków zarządu, oraz sposób reprezentowania spółki, nazwiska i imiona członków rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej jeżeli ustawa lub umowa spółki wymaga ustanowienia rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, jeżeli wspólnicy wnoszą do spółki wkłady niepieniężne, zaznaczenie tej okoliczności, czas trwania spółki jeżeli jest oznaczony, jeżeli umowa wskazuje pismo przeznaczone do ogłoszeń spółki – oznaczenie tego pisma Do zgłoszenia spółki należy również zgodnie z art. 167 k.s.h., dołączyć: umowę spółki, oświadczenie wszystkich członków zarządu że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione, jeżeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki, dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego, podpisany przez wszystkich członków zarządu listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub firmy (nazwy) oraz liczby i wartości nominalnej udziałów każdego z nich, złożone wobec sądu albo poświadczone notarialnie wzory podpisów członków zarządu .

Po zgłoszeniu wniosku, jest on badany przez sąd pod kątem spełnienia wymogów formalnych i materialnych (art. 23 ustawy o KRS).

Badaniu podlegają : właściwość sądu, należyte opłacenie wniosku, występowanie wszystkich obligatoryjnych składników wniosku oraz przesłanek do odrzucenia wniosku, dopuszczalność zgłoszenia i legitymacja wnioskodawcy do dokonania zgłoszenia. Następnie sąd ustala, czy wniosek i dołączone do niego dokumenty, a przede wszystkim umowa, są zgodne z przepisami prawa. Jeżeli umowa posiada wszystkie obligatoryjne składniki, sąd bada ich zgodność z prawem w sprawach dotyczących zazwyczaj prawnej dopuszczalności celu zawiązanej spółki, wysokości kapitału zakładowego i udziału (art. 134 k.s.h.) , formy organizacyjnej spółki, czy też zdolności założycieli do bycia wspólnikami.

W sytuacji, gdy w wyniku badań sądu pojawi się w zgłoszeniu brak usuwalny, sąd rejestrowy wyznacza spółce w organizacji stosowny termin do usunięcia braku pod rygorem odmowy wpisu do rejestru. Jednakże , zgodnie z przepisem art.164§3 sąd rejestrowy nie może odmówić wpisania spółki do rejestru z powodu drobnych uchybień które nie naruszają interesu spółki oraz interesu publicznego a nie mogą być usunięte bez poniesienia niewspółmiernie wspólnych kosztów .

Regulacja ta zawarta w k.s.h. przez ustawodawcę jest bardzo rozsądna w przeciwieństwie do rozwiązania przyjętego w art. 19 ust.3 ustawy o KRS. W przepisie tym przyjęto, że wniosek o wpis do rejestru między innymi nie prawidłowo wypełniony podlega zwróceniu do uzupełnienia braków. Trzeba podkreślić, że sądy rejestrowe drastycznie nadużywają jej regulacji uznając, iż wniosek jest nie prawidłowo wypełniony to np. wniosek cechujący się brakiem kropki w danej rubryce formularza urzędowego. Interesów wnioskodawców nie chroni także przepis art. 19 ust. 4 ustawy o KRS który pozwala w razie zwrócenia wniosku nieprawidłowo wypełnionego, przy pierwszym wpisie do rejestru ponownie go złożyć w terminie 7 dni od daty doręczenia zarządzenia o zwrocie i wówczas wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia. W takiej sytuacji należy postulować ingerencję ustawodawcy w ustawie o KRS celem jej stosownej zmiany. Jeżeli natomiast jeśli sąd uzna nieważność umowy, wniosek zostaje oddalony, gdyż uzupełnieniu podlegają tylko braki formalne prawa. Sąd oddala tez wniosek, jeżeli zamierzona działalność spółki jest zakazana lub niezgodna z zasadami współżycia społecznego, nie może być wykonywana ze względu na monopol innych osób lub nie są spełnione warunki ważności umowy lub zgłoszenia.

Sąd, w przypadku uzasadnionych wątpliwości może też badać zgodność zgłoszonych danych z rzeczywistym stanem (art. 23 ust. 2 zd. 2 ustawy o KRS)

Zakazy powoływania pewnych osób do organów spółki z o.o.

Zakazy powoływania pewnych osób do organów z o.o. zawarte są zarówno w kodeksie spółek handlowych jak i w ustawach szczególnych. Mogą one być również zastrzeżone w umowie spółki z o.o.

Celem takich zakazów jest zapewnienie zgodnego z prawem funkcjonowania spółek handlowych.

Można wyróżnić zakazy dotyczące konkurencji, które mają być zabezpieczeniem interesów konkretnego podmiotu.

W kodeksie spółek handlowych w art. 211 § 1 k.s.h. zawarty jest przepis zakazujący członkowi zarządu bez zezwolenia spółki zajmować się interesami konkurencyjnymi ani uczestniczyć w spółce konkurencyjnej jako wspólnik spółki cywilnej, spółki osobowej lub jako członek organu spółki kapitałowej, bądź uczestniczyć w innej, konkurencyjnej osobie prawnej jako członek organu (np. konkurencyjnej spółdzielni). Zakaz ten obejmuje także udział w konkurencyjnej spółce kapitałowej w przypadku posiadania przez członka zarządu co najmniej 10% udziałów lub akcji tej spółki, albo prawo do powołania co najmniej jednego członka zarządu.

Zgodnie z przepisem art.14 § 1 k.s.h. członek zarządu, producent, likwidator, kierownik oddziału lub zakładu oraz zatrudniony w spółce główny księgowy, radca prawny lub adwokat nie może być jednocześnie członkiem rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, co ma na celu wyeliminowanie podwójnej roli tych samych osób, które mogłyby kontrolować same siebie.

Przepis § 1 stosuje się również do innych osób które podlegają bezpośrednio członkowi zarządu lub likwidatorowi.

Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do członków zarządu rady nadzorczej, komisji rewizyjnej i likwidatorowi spółki lub spółdzielni zależnej (art. 214 §2 i 3 k.s.h.)

Kodeks spółek handlowych wprowadził zupełnie nową regulację dotyczącą zakazu sprawowania przez pewne osoby funkcji członka zarządu ale również rady nadzorczej spółki kapitałowej (w tym spółki z o.o.).

Zgodnie z art. 18 § 2 – 4 k.s.h. nie może być członkiem zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem osoby która została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa określone w przepisach rozdziałów XXXIII – XXXII kodeksu karnego oraz w art. 585, art. 587, art. 590 i w art. 591 ustawy. Zakaz ustaje z upływem piątego roku od dnia uprawomocnienia się wyroku skazującego, jednakże nie może zakończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia zakończenia okresu odbywania kary.

W terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku skazany może złożyć wniosek do sądu, który wydał wyrok, o zwolnienie go z zarządu, pełnienia funkcji w spółce handlowej lub o skrócenie czasu obowiązywania zakazu. Nie dotyczy to przestępstw popełnionych z winy umyślnej. Sąd rozstrzyga o wniosku, wydając postanowienie.

Ponadto zwraca uwagę regulacja zawarta w art. 18 § 1 k.s.h./ która wymaga od członka zarządu pełnej zdolności do czynności prawnych.

Poza kodeksem istnieje zakaz uniemożliwiający podmiotom pełniącym funkcje kierownicze w podmiotach gospodarczych zajmować się interesami konkurencyjnymi i uczestniczyć w spółkach konkurencyjnych jako wspólnik lub członek władz. Zakaz ten odnosi się do władz spółki, więc do udziału w zarządzie i organach nadzoru spółki z o.o. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący.

Z przepisów pozakodeksowych wynika również zakaz udziału w zarządzie i organach nadzoru spółki z o.o. osób pełniących funkcje publiczne (Dz. U. z 21.08.1997r. Nr 106, poz. 679), czyli np. pracowników na wyższych stanowiskach w urzędach naczelnych, centralnych, organach rządowej administracji ogólnej i specjalistycznej, organach samorządowych, bankach państwowych, dyrektorów, ich zastępców i głównych księgowych przedsiębiorstw państwowych, prezesów, wiceprezesów i członków zarządów jednoosobowych Spółek Skarbu Państwa oraz spółek, w których udział Skarbu Państwa przekracza 50% kapitału zakładowego lub akcyjnego, agencji państwowych i innych osób pełniących funkcje publiczne, jeżeli ustawa szczególna tak stanowi. Osoby te nie mogą być członkami organów nadzoru spółki z o.o., o czym była mowa, ani tez nie mogą być zatrudnione ani wykonywać innych zajęć w tych spółkach na wet na podstawie umowy zlecenia.

Wybór i powołanie tych osób do władz spółki z naruszeniem powyższego zakazu nie podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorców, gdyż jest z mocy prawa nieważne. Za naruszenie tego zakazu grozi odwołanie danej osoby ze stanowiska lub rozwiązanie stosunku pracy. Istnieje jednak wyjątek zawarty w ustawie, jeżeli osoby o których była mowa, zostały wyznaczone do spółki prawa handlowego z udziałem Skarbu Państwa, innych państwowych osób prawnych, gminy, związków między gminnych lub innych komunalnych osób prawnych jako reprezentanci tych podmiotów w ich władzach z tym ograniczeniem, że osoby te nie mogą być wyznaczone do więcej niż dwóch takich spółek[1]. Istnieją też ograniczenia co do wysokości wynagrodzenia pobieranego przez te osoby z tytułu pełnionych funkcji.


 

[1] I. Weiss [w:] W. Pyzioł, A. Szumański, I. Weiss, Prawo spółek, Bydgoszcz 1998, s. 282

Odpowiedzialność za nie wniesienie lub/ i nienależyte

Kodeks spółek handlowych przewiduje odpowiedzialność cywilną i karną w związku z nie wniesieniem lub nienależytym wniesieniem przez wspólnika wkładu do spółki z o.o.

Odpowiedzialność ta ciąży głównie na członkach zarządu, natomiast sami wspólnicy co do zasady za zobowiązania nie ponoszą odpowiedzialności.

Biorąc pod uwagę to, za co się odpowiada można dokonać następującego podziału[1].

q  Za brak wniesienia wkładów,

q   Za wadliwą wycenę aportów,

q   za wady fizyczne i prawne aportów.

I tak, w przypadku nie wniesienia wkładów zarząd ponosi odpowiedzialność na podstawie art.291k.s.h. Wiąże się to z faktem, iż zarząd ma obowiązek złożenia oświadczenia, że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione i musi oświadczenie dołączyć do zgłoszenia do rejestru. Aby uniknąć odpowiedzialności w przypadku, kiedy wspólnik nie wniesie przypadającego na niego wkładu należy dokonać przeredagowania umowy spółki przez odpowiednie obniżenie kapitału zakładowego.

Inną sytuację mamy w przypadku niewłaściwej wyceny aportu, tj. znacznego zawyżenia jego wartości. Wycena powinna wyrażać jego rzeczywistą wartość, ale zdarza się jego zawyżenie lub zaniżenie, przy czym niebezpieczeństwo dla wierzycieli spółki wynika z zawyżenia wartości aportu.

Zgodnie z przepisem art. 175 § 1 k.s.h. jeżeli wartość wkładów niepieniężnych została znacznie zawyżona w stosunku do ich wartości zbywczej w dniu zawarcia umowy spółki, wspólnik, który wniósł taki wkład oraz członkowie zarządu, którzy, wiedząc o tym, zgłosili spółkę do rejestru zobowiązani są solidarnie wyrównać spółce brakującą wartość.

§ 2 artykułu 175 mówi : Od obowiązku określonego w § 1 wspólnik oraz członkowie zarządu nie mogą być zwolnieni.

Natomiast, odpowiedzialność za wniesienie aportów wadliwych spoczywa tylko na wspólniku, który aport taki wniósł, a wierzycielem jest spółka z o.o. Są jednak różne poglądy co do stosowania w takiej sytuacji przepisów prawnych, ponieważ kodeks spółek handlowych nie zawiera w odniesieniu do spółki z o.o. uregulowań dotyczących wad aportów. Jeden z poglądów wskazuje na stosowanie tu art.49 § 1 k.s.h o spółce jawnej[2], drugi pogląd opowiada się za traktowaniem wady fizycznej lub prawnej aportu jako równoznaczną z wadliwą wyceną aportu.


 

[1] Tak A. Szumański, Wkłady niepieniężne do spółek kapitałowych, Warszawa 1997r., s. 283

[2] Może się jednak wydawać niedopuszczalne stosowanie przepisów dotyczących jednej spółki w odniesieniu do innej bez wyraźnego upowaznienia ustawowego.

Wpis do rejestrów przedsiębiorców

Jeżeli w wyniku przeprowadzonych badań sąd nie odrzucił i nie oddalił wniosku, a ewentualne braki zostały uzupełnione, wydaje wówczas postanowienie zarządzające wpis spółki z o.o. do rejestru przedsiębiorców z określeniem dokładnej treści wpisu i wskazaniem działów do których wpis ma być dokonany. Wpis informacji o spółce , zgodnie z wykazem zawartym w przedstawionym wyżej art. 166 k.s.h. polega na wprowadzeniu do systemu informatycznego danych zawartych w postanowieniu sądu rejestrowego w przedmiocie wpisu.

Powyższe dane stanowią informacje uznane za niezbędne dla osób trzecich i stanowiące ułatwienie dla kontrahentów spółki[1].

Skutkiem wpisu do rejestru przedsiębiorców jest powstanie nowej osoby prawnej w postaci danej spółki z o.o. i oznacza koniec spółki z o.o. w stadium organizacji. Po rejestracji można też w pełni stosować do niej przepisy kodeksu spółek handlowych dotyczące struktury i zakresu kompetencji organów spółki.

Przez uzyskanie wpisu do rejestru spółka z o.o. zostaje objęta działaniem zasady zupełności i jawności formalnej, rejestru przedsiębiorców, o czym była już mowa, dzięki czemu osoby trzecie mogą zapoznać się z ujawnionymi danymi jej dotyczącymi.

Istotne novum w k.s.h. stanowi unormowanie przepisu art. 171, zgodnie z którym po zarejestrowaniu spółki zarząd powinien w terminie dwóch tygodni złożyć we właściwym urzędzie skarbowym poświadczony przez siebie odpis umowy spółki ze wskazaniem sądu, w którym spółka została zarejestrowana oraz daty i numeru rejestracji.


[1] J. Frąckowiak, A. Kidyba, K. Kruczalak, W. Pyzioł, I. Weiss, Kodeks handlowy, Warszawa 1998, s. 230-231

Osiągnięcia, władza, poczucie przynależności według McClellanda

Kolejną ciekawą koncepcję motywacji przedstawił David McClelland, który wraz z zespołem wyszedł z przekonania, że ludzie uczą się potrzeb przez doświadczenie w ich konkretnych kulturach4. Postanowił więc zbadać cechy ludzi demonstrujących 3 rodzaje potrzeb, zidentyfikowanych wcześniej przez Henry’ego A. Murraya, a miano­wicie osiągnięć, władzy i poczucia przynależności. McClelland zmodyfikował i wykorzystał w swoich badaniach test TAT (Thematic Apper­ception Test) do oceny poziomów tych potrzeb. Osoba poddawana tes­towi miała napisać krótkie opowiadanie o każdym z serii obrazków. Opowiadania były punktowane zależnie od liczby odniesień do: osiągnięć, dominowania, kontrolowania i wywierania wpływu na innych, interakcji społecznych oraz obecności innych osób. Dzięki testowi McClelland znacznie lepiej zrozumiał nasilenie odczuwania przez ludzi wymienio­nych potrzeb.

McClelland zidentyfikował 3 charakterystyczne cechy ludzi z dużą potrzebą osiągnięć:

  • silnie przejawiana chęć przyjęcia osobistej odpowiedzialności za wyko­nanie zadania, uciekanie się do pomocy wyłącznie osób najbardziej kompetentnych i tylko wówczas, gdy jest to absolutnie konieczne;
  • podejmowanie dobrze skalkulowanego ryzyka przy stawianiu sobie ambitnych, ale realistycznych celów;
  • chęć poznania oceny ich wyników niezależnie od tego, czy będzie ona pozytywna, czy też negatywna.

Osoby o takich cechach są bardzo uczciwe, otwarte, skoncentrowane na bieżących zadaniach i zainteresowane materialnie o tyle, o ile jest to forma uznania ich sukcesu lub informacja o ich efektywności. Zazwyczaj odnoszą one sukcesy jako przedsiębiorcy, a uczciwość i koncentracja na najistotniejszych problemach czynią je atrakcyjnymi kandydatami na czołowe stanowiska menedżerskie. Niewielkie zainteresowanie współ­pracownikami może natomiast obniżyć ich efektywność w kontaktach z ludźmi i zarządzaniu nimi.

McClelland był przekonany, iż potrzebę osiągnięć można wykształcić, poddając osobę odpowiednim doświadczeniom najlepiej w młodym wieku, choć można także na zaawansowanym etapie kariery.

Cechy zidentyfikowane u ludzi z dużą potrzebą posiadania władzy to chęć: wpływania lub kierowania innymi, kontrolowania innych, utrzymywania stosunków z innymi według relacji lider – jego naśladowcy. Takie osoby wyróżniają się w grupie, są rozmowniejsze, występują z większą liczbą propozycji niż inni i często przyjmują rolę lidera. Uważa się, że istnieją 2 rodzaje potrzeby władzy – społecznej i osobistej.

Potrzeba władzy społecznej jest cenna dla firmy, ponieważ przejawia się silnym dążeniem do wypracowywania w grupie rozwiązań problemów, formowania zespołów promujących sukces organizacji, działania kolektyw­nego będącego źródłem satysfakcji. Pęd do sukcesu ludzi odczuwających potrzebę władzy społecznej nakłada na nich samych i ich najbliższych współpracowników ogromne wymagania, czasami nawet zagrażające zdro­wiu.

Potrzeba władzy osobistej jest zaspokajana, gdy jednostka odniesie sukces albo dzięki osobistym działaniom, albo inspirowaniu innych. Niedaleko stąd do egotyzmu, dlatego z osobami mającymi silną potrzebę władzy osobistej czasem bardzo trudno współpracować.

Osoby z potrzebą poczucia przynależności wykazują: silne dążenie do pozyskania aprobaty, tendencję do ulegania życzeniom ludzi, których szanują lub, na których uczuciach im zależy, szczere zainteresowanie uczuciami innych. Pracownicy o tych cechach są najbardziej wydajni i zadowoleni, jeśli mogą pracować w zespole osób im podobnych, gdzie silne są wzajemne wsparcie i szczera informacja zwrotna na temat oceny ich pracy. Nie najlepiej czują się w roli lidera. Powinni także unikać funkcji, w których troska o innych może utrudnić obiektywne podejmowanie decyzji.

W praktyce każdy do pewnego stopnia odczuwa wszystkie 3 potrzeby, ale we wszystkich firmach można znaleźć osoby, u których jedna z tych potrzeb dominuje. Takim pracownikom trzeba starannie przydzielać ro­le. Warto też pamiętać, że omawiane potrzeby mogą być potężnymi si­łami napędowymi ludzkich zachowań i można wykorzystać je bardzo skutecznie w zarządzaniu procesem zmian w organizacji. Należy rów­nież zauważyć, że trudno zastosować wiedzę o tych potrzebach w bu­dowie systemów motywacyjnych dla całej firmy, gdyż ich obecność i siła mogą się bardzo różnić dla poszczególnych pracowników. Sensowne jest natomiast jej wykorzystanie w programie doboru na specyficzne stano­wiska.

Piramida potrzeb Maslowa

prace

Źródło: Koźmiński A. K. i Piotrowski W.: „Zarządzanie – teoria i praktyka” Wydawnictwo Naukowe

PWN, Warszawa 1995, s. 262

Zdaniem Maslowa zaspokojenie potrzeb umiejscowionych niżej w hierarchii jest warunkiem aktywizacji potrzeb wyższych; niezaspokojone pierwsze potrzeby dominują i zwyciężają w konflikcie z niezaspokojonymi następnymi. Zarówno w rozwoju gatunku ludzkiego, jak i jednostki ludzkiej, najpierw dominują potrzeby fizjologiczne i bezpieczeństwa, a dopiero później potrzeby samorealizacji. Abraham Maslow twierdził też, że motywatorami ludzkiego działania są tylko potrzeby niezaspokojone1

Rozwinięcie teorii oczekiwań przez Postera i Lawera

prace

Źródło: Lawler E., Poster L.W. “The Efect of Performance  on Job Satisfaction”, ”lnduslrial

Relations”, nr 10/1967, s. 23

Rysunek  przedstawia zaproponowane przez Postera i Lawlera rozwinięcie teorii oczekiwań, która sugeruje, że jeżeli osiągnięcia pociągają za sobą sprawiedliwe nagrody, to zadowolenie będzie większe. Osiągnięcia mogą więc prowadzić do zadowolenia. Dlatego też menedżerowie musza, zadbać o to, by każdy system motywacji obejmował uczciwe i sprawiedliwe dla wszystkich nagrody.

Interesujące rozwiniecie teorii oczekiwań zaproponowali Poster i Lawler. Sugerują oni, że zadowolenie i osiągnięcia w pracy mogą być ze sobą związane, ale wyższe osiągnięcia mogą prowadzić do większego zadowolenia. Na rysunku przedstawiono schematycznie sposób rozumowania tych autorów: osiągnięcia w pracy­ dają rezultat w postaci nagród, zarówno zewnętrznych (płaca i awanse) jak i wewnętrznych (szacunek do samego siebie i świadomość dokonań). Pracownik ocenia sprawiedliwość lub słuszność nagród związanych z wydatkowanym wysiłkiem i uzyskanym poziomem osiągnięć. Jeżeli nagrody postrzegane są jako sprawiedliwe, dana osoba jest zadowolona.

Teoria wzmocnienia Skinnera

Spojrzenie oparte na koncepcji wzmocnienia wyjaśnia rolę nagród w wywoływaniu zmiany zachowań lub w utrzymywaniu przez pewien czas zachowań nie zmienionych. Konkretnie, teoria wzmocnienia głosi, że zachowanie pociągające za sobą karę ma mniejsze szanse powtórzenia się. Takie podejście do wyjaśnienia zachowania zostało początkowo wypróbowane na zwierzętach, później jednak prace  Skinnera i innych wykazały, że znajduje ono zastosowanie również do zachowania ludzkiego

Określając kwestię najprościej, koncepcja wzmocnienia, to podejście do motywacji, zgodnie z którym zachowanie wywołujące nagrody będzie prawdopodobnie powtarzane, a prawdopodobieństwo powtórzenia się zachowań pociągających za sobą karę jest mniejsze.

Hierarchia potrzeb Maslowa

Do najbardziej znanych koncepcji należy hierarchia potrzeb opracowana przez amerykańskiego psychologa Abrahama Maslowa. Badacz ten twierdzi, że ludzie są motywowani przez hierarchiczny system pięciu podstawowych potrzeb. Są nimi w kolejności zaspokajania:

1. potrzeby fizjologiczne – głód, pragnienie, seks itd.,

2. potrzeby bezpieczeństwa pewności, stałości, zależności, opieki, wolności od strachu, od lęku i chaosu, potrzeba struktury, porządku prawa, ograniczeń, silnego opiekuna, itd.

3. potrzeby afi1iacji – kontaktów społecznych, miłości, czułości, przynależności;

4. potrzeby szacunku – osiągnięć i prestiżu;

5. potrzeby samorealizacji – pragnienie samourzeczywistnienia, to znaczy zrealizowania swoich pragnień, zdolności oraz zainteresowań; 6. potrzeby poznawcze, a więc rozumienia otaczającej nas rzeczywistości, oraz potrzeby estetyczne, czyli odczuwania piękna.

Pozapłacowe materialne środki pobudzania motywacji

Dodawane do pensji bonusy mają rozmaity rodowód. Jedne (jak wczasy zakładowe) pochodzą z czasów PRL, inne (np. akcje) przyniosły ze sobą zachodnie firmy14.

Akcje są dość rzadko stosowanym środkiem motywacji. W Polsce wciąż głównie dla elit menedżerskich. Popularność akcji rośnie. Przyznawane są przede wszystkim w ramach planów motywacyjnych dla pracowników. Wysokość premii zależy od stanowiska i wynosi ( w skali roku) od kilku do nawet kilkuset tysięcy złotych.

Barbórka to specyficzna premia, częściej pieniężna, rzadziej rzeczowa (np. zegarek), przyznawana raz do roku (na św. Barbary) górnikom i ludziom związanym z górnictwem. Jej przybliżona wartość to 1 – 4 tysiące złotych.

Basen – biedniejsze firmy załatwiają pracownikom zniżki na basen, niektóre bogate fundują go w całości. Jednak pracownicy tych ostatnich to z reguły ludzie pracujący po kilkanaście godzin na dobę, którzy i tak nie mają czasu ani siły z basenu skorzystać. Podobnie rzecz się ma z siłownią.

Bilety lotnicze są z reguły przeznaczone dla cudzoziemców pracujących  w Polsce, a także dla polskich dyplomatów, pracowników na zagranicznych kontraktach, pracowników  linii lotniczych.

Bony do supermarketów to bonus egalitarny – dostają ją         m.in. księgowa z małej firmy, lekarz w państwowej klinice, asystent na wyższej uczelni i prawnik z zagranicznej kancelarii.

Członkostwo w klubie (golfowym lub „wiejskim” – country club) wiąże się z korzystaniem z miejsca, gdzie można pograć w golfa, zjeść obiad, pojeździć konno, odprężyć się. Jest to bonus dla prezesów i dyrektorów.

Deputat węglowy w czasach gdy większość mieszkań w Polsce ogrzewana była węglem, przysługiwał w naturze (5-10 ton węgla rocznie), teraz uprawnieni z reguły odbierają ekwiwalent w gotówce.

Fundusz reprezentacyjny to możliwość wydawania pieniędzy firmy (głównie za pomocą firmowej karty kredytowej) na reprezentację: kolacje w luksusowych restauracjach, także ubrania, wynajem samochodu itp.

Incentive tips czyli wycieczki motywacyjno-inegracyjne. Jeżeli firma szkoli pracownika na Bahamach, to jest to niewątpliwy bonus, którego przybliżona wartość to 1-10 tysięcy złotych.

Komputer dla pracownika do pracy w domu to również coraz częstsza praktyka  działalności nowoczesnych firm.

Kupony na lunch (w barze, restauracji) są wydawane pracownikom firm nie prowadzącym bufetów, czy stołówek. Są popularne w firmach finansowych, prawniczych i reklamowych.

Lekcje języka są albo organizowane albo refundowane przez firmę. Przybliżona wartość takiego kursu to 0,5-1 tysiąc złotych.

Miejsce na parkingu to sprawa i wygody i prestiżu. Jest niezwykle ważne jeśli firma mieści się np. w zatłoczonym centrum miasta: ułomną formą tego bonusu są miesięczne karty do parkomatów.

Wynajmowane mieszkanie to bardzo popularny bonus, choć nie zawsze oznacza to samo. Dla prezesa zagranicznej korporacji będzie to prawie 300-metrowa willa w modnej, podwarszawskiej miejscowości, dla posła – miejsce w hotelu poselskim lub zwrot kosztów wynajmu mieszkania, dla asystenta na wyższej uczelni – pokój w hotelu asystenckim, dla pary nauczycieli w wiejskiej szkole – domek ogrzewany piecem kaflowym.

Mundurowe to coroczny dodatek dla policjantów, żołnierzy, strażaków, leśników i każdego, kto służbowo nosi mundur. Teoretycznie są to pieniądze na uszycie nowego munduru – nikt jednak nie zmienia go co roku.

Notebook jest to komputer przenośny. Otrzymują go głównie menedżerowie wyższego szczebla oraz osoby, którym jest to niezbędne w pracy (bo ciągle podróżują).

Opieka lekarska – wiele firm prywatnych wykupuje ryczałtowo dla swoich pracowników możliwość korzystania z prywatnej kliniki.

Ryczałt na benzynę to zwrot kosztów używania własnego samochodu do celów służbowych.

Samochód służbowy jest tani jeśli jest przeznaczony do pracy i drogi jeśli do reprezentacji. Jest przyznawany wszystkim handlowcom oraz menedżerom średniego i wysokiego szczebla. Klasa samochodów i ich dostępność zależą głównie od polityki firmy.

Opłacanie czesnego to bonus, na który może liczyć nawet dobra sekretarka.

Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.